Het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu houdt bij hoe goed de coronavaccins beschermen tegen corona. Dit doen we door gegevens van verschillende registraties te analyseren en door specifiek onderzoek uit te voeren. De uitkomsten worden gebruikt om beleid rondom coronavaccinatie te maken. Het RIVM doet ook op verschillende manieren onderzoek om de verspreiding van COVID-19 te volgen, die onderzoeken staan hier: Onderzoek naar COVID-19 in Nederland.

In het najaar van 2021 hebben de meeste mensen in Nederland de mogelijkheid gehad om zich te vaccineren tegen corona. Het is belangrijk om het effect van de vaccinatie(s) te monitoren. De werkzaamheid van vaccinatie kan namelijk over de tijd afnemen. Of er kunnen nieuwe varianten van het virus ontstaan waardoor vaccinatie minder goed werkt.

We publiceren regelmatig updates van resultaten op deze website.

Hoe doen we dit?

We vergelijken het risico op infectie met het virus bij mensen die gevaccineerd zijn en mensen die niet gevaccineerd zijn. We kijken hierbij naar verschillende uitkomsten. Bijvoorbeeld het risico op ziekte, op ziekenhuisopname en op overdracht van het coronavirus.

We maken gebruik van verschillende gegevens. Dat zijn bijvoorbeeld gegevens van de GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst over testen en vaccinaties en gegevens over ziekenhuisopnames. Daarnaast verzamelen we extra informatie via vragenlijsten en bloedonderzoek. Dat gebeurt via de Vaccinatiestudie Corona (VASCO) en via onderzoek naar risicofactoren voor corona (CONTEST onderzoek). Ook verzamelen we extra gegevens van mensen die opgenomen worden in het ziekenhuis in de VECTOR studie, om de bescherming van coronavaccinatie tegen ziekenhuisopname in risicogroepen te onderzoeken.  We onderzoeken de bescherming tegen corona in verschillende groepen mensen. Ook kijken we naar het type vaccin en hoe lang het geleden is dat iemand gevaccineerd is.

Wat zijn de resultaten?

In juni 2021 rapporteerden we over de bescherming van het Pfizer vaccin (Comirnaty®) tegen COVID-19 bij thuiswonende 75-plussers. Thuiswonende 75-plussers waren vanaf drie weken na de tweede prik voor 82% beschermd tegen een infectie met het coronavirus.

De bescherming door coronavaccinatie tegen ziekenhuisopname berekenen we met gegevens van de ziekenhuisregistratie van Stichting Nationale Intensive Care Evaluatie (NICE), aangevuld met gegevens uit het COVID-vaccinatie Informatie- en Monitoringsysteem (CIMS, RIVM).

In augustus 2021 rapporteerden we dat de coronavaccins bij volledig gevaccineerden voor 95% tegen ziekenhuisopnames beschermen en voor 97% tegen IC-opname. De vaccins beschermden in de periode dat de deltavariant het meest aanwezig was (4 juli t/m 12 augustus 2021), net zo goed als in de periode dat de alfavariant vooral aanwezig was in Nederland (4 april t/m 29 mei 2021). Er waren geen aanwijzingen dat de effectiviteit van de vaccins in de eerste maanden na vaccinatie daalt.

In augustus 2021 rapporteerden we de bescherming door de coronavaccins tegen overdracht van het Coronavirus in de periode februari tot en met mei 2021. Toen ging vooral de alfavariant rond. Hiervoor gebruikten we gegevens van de registratie van het bron- en contactonderzoek van de GGD. De huisgenoten van mensen die volledig gevaccineerd zijn werden 71% minder vaak besmet dan huisgenoten van ongevaccineerde personen.

Vervolgonderzoek in de periode augustus en september 2021 liet zien dat vaccinatie ook de overdracht van de deltavariant aanzienlijk vermindert. Uit dit onderzoek bleek dat volledig gevaccineerde mensen die, ondanks vaccinatie, toch positief testen op SARS severe acute respiratory syndrome-CoV coronavirus-2, het virus 63% minder vaak overdragen naar ongevaccineerde huisgenoten, dan mensen die ook positief testen, maar niet gevaccineerd zijn.

In november 2021 rapporteerden we nieuwe resultaten over de werkzaamheid van COVID-19 vaccinatie tegen ziekenhuis- en intensive care-opnames in de periode juli-oktober 2021. Hieruit bleek nog steeds een hoge effectiviteit tegen ziekenhuisopname (94%) en IC intensive care-opname (97%). De vaccineffectiviteit bij mensen van 70 jaar en ouder was iets lager (89%) dan bij mensen van 50-69 jaar (96%) en mensen van 12-49 jaar (97%). Ook zien we een kleine afname van de vaccineffectiviteit als het langer is geleden dat iemand is gevaccineerd.

De VECTOR-studie onderzocht de bescherming tegen ziekenhuisopname aan de hand van gegevens uit zes ziekenhuizen in de periode 1 maart tot 5 juli 2021. In deze periode was de Alfavariant dominant. De studie liet een vaccineffectiviteit zien tegen COVID-19 gerelateerde ziekenhuisopnamen van 93% voor volledige vaccinatie en 70% voor gedeeltelijke vaccinatie. Van de 379 COVID-19 patiënten waren er 334 niet gevaccineerd, 40 gedeeltelijk, en 5 volledig gevaccineerd. Alle volledig gevaccineerde patiënten en 39 van de 40 gedeeltelijk gevaccineerde patiënten hadden een onderliggende aandoening. Ook bij ongevaccineerden was er vaak sprake van onderliggende aandoeningen. Bij 14% van de ongevaccineerden was dit niet zo. Er werden geen IC-opnames gezien onder volledig gevaccineerde COVID-19 patiënten. Van de ongevaccineerden belandde 19% op de IC. 

Overzicht onderzoeken en resultaten

Bescherming vaccinatie tegen infectie

Onderzoek naar de werkzaamheid van vaccinatie tegen infectie met het Coronavirus.

Effectiviteit en impact van COVID-19-vaccinatie bij ouderen in Nederland (januari-mei 2021)


Effectiviteit COVID-19-vaccins 

Onderzoeken naar de bescherming van vaccinatie tegen ziekenhuis- en IC intensive care -opname.


Effectiviteit vaccinatie tegen overdracht

Onderzoek waaruit blijkt dat vaccinatie tegen COVID-19 de overdracht van het virus naar anderen vermindert. 

Vaccinatie vermindert overdracht COVID-19 (februari-mei 2021)

Vaccinatie vermindert overdracht naar ongevaccineerde huisgenoten bij deltavariant (augustus-september 2021)


VASCO

De Vaccinatiestudie Corona (VASCO) onderzoekt de langetermijneffectiviteit van de coronavaccins onder de Nederlandse bevolking.

Vaccinatiestudie Corona (VASCO)


CONTEST onderzoek

Het CONTEST onderzoek bekijkt welke risicofactoren belangrijk zijn voor het oplopen van corona. 

CONTEST onderzoek


VECTOR studie

De VECTOR studie onderzoekt de vaccineffectiviteit tegen COVID-19 gerelateerde ziekenhuisopname in risico groepen.

VECTOR studie